Ons Dorp Farmsum

Archeologisch gezien gaat Farmsum veel verder terug dan de middeleeuwen.

De beste conclusie die ik uit de archeologische en landschappelijke bronnen kan trekken, is dat Farmsum waarschijnlijk al rond 400 v.Chr. tot de permanent bewoonde nederzettingen behoorde. Dat betekent dat de bewoningsgeschiedenis van Farmsum tegenwoordig op ongeveer 2.400 jaar kan worden geschat. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed noemt Farmsum expliciet als een van de oudste wierden/nederzettingen van de regio Fivelingo.

Het landschap zag er toen totaal anders uit. Vanaf ongeveer 600 v.Chr. kreeg de zee steeds meer invloed in het gebied. Op de hoger opgeslibde kwelderwallen konden mensen zich vestigen. Aanvankelijk woonden ze op natuurlijke verhogingen, maar toen overstromingen vaker voorkwamen, begonnen ze hun woonplaatsen kunstmatig op te hogen. Volgens de RCE begon die echte wierdenbouw waarschijnlijk vanaf ongeveer de 4e eeuw v.Chr.

Daarbij wordt Farmsum samen met Eenum en Eenumerhoogte genoemd als behorend tot de oudste nederzettingen in dit deel van Groningen. Een landschappelijk-historisch onderzoek zegt eveneens dat het proces van wierdenbouw vermoedelijk in de vierde eeuw voor Christus begon en noemt Farmsum vervolgens expliciet onder de oudste nederzettingen.

Interessant is dat de bewoning in het Groningse kustgebied nóg iets eerder begon. Bij Middelstum is bewoning aangetoond rond 700 v.Chr., terwijl de grote kolonisatie van de Groningse kwelders vanaf ongeveer 600 v.Chr. op gang kwam. Eerst waren dit vlakke nederzettingen; vanaf ongeveer 400 v.Chr. werden woonplaatsen systematisch

Voor Farmsum zelf zou ik daarom onderscheid maken tussen:
± 400 v.Chr. — archeologisch aannemelijke ouderdom van de wierde/nederzetting
→ Farmsum is daarmee ongeveer 2.400 jaar oud.

Rond 1000 n.Chr. — oudste schriftelijke vermeldingen van de naam Farmsum
→ Schriftelijk aantoonbaar ongeveer 1.000 jaar oud.
Er is dus een verschil van ruim 1.400 jaar tussen het ontstaan van de nederzetting en het moment waarop de naam Farmsum in geschreven bronnen verschijnt.
Een mooie én historisch verantwoorde tekst voor Farmsum.net zou daarom kunnen zijn:
Farmsum – een dorp met zo'n 2.400 jaar geschiedenis
De geschiedenis van Farmsum begint lang voordat de naam van het dorp op papier verscheen. Archeologische gegevens wijzen erop dat Farmsum behoort tot de oudste wierdedorpen van

Fivelingo. Waarschijnlijk vestigden de eerste permanente bewoners zich hier al rond de vierde eeuw voor Christus. Om zich te beschermen tegen het regelmatig oprukkende zeewater hoogden zij hun woonplaatsen steeds verder op. Zo ontstond de wierde waarop Farmsum zich later ontwikkelde.

Maar er zit nog een interessant spoor onder Farmsum. In de ondergrond rond Farmsum zijn veel oudere geologische veenlagen aangetroffen, die duizenden jaren vóór de wierde dateren. Dat bewijst niet automatisch menselijke bewoning van Farmsum in die tijd. Vlakbij, bij Heveskesklooster, is echter wél een hunebed en bewoning uit de Trechterbekercultuur aangetroffen, uit ongeveer 4000–2700 v.Chr.

Dus als we strikt over het dorp Farmsum zelf spreken, zou ik voor een website niet zeggen dat Farmsum 5.000 of 6.000 jaar oud is. “Ongeveer 2.400 jaar bewoningsgeschiedenis” is op basis van de bronnen veel beter te verdedigen. 

Bronnen : https://kennis.cultureelerfgoed.nl/ en https://www.yumpu.com/